Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Hazar deňziniň gününe gabatlanyp geçirilýän «Hazar deňziniň ekoulgamyny goramak: sebit hyzmatdaşlygy we durnukly ösüş» atly ylmy-amaly maslahata gatnaşyjylara we myhmanlara gutlag hatyny iberdi. Bu sene Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň güýje girmegi mynasybetli ýurdumyzda her ýyl 12-nji awgustda ýokary derejede bellenilip geçilýär.
Gutlagda bellenilişi ýaly, Hazar deňzi parahatçylygyň, dostlugyň hem-de hoşniýetli hyzmatdaşlygyň deňzi hökmünde giňden tanalýar. Gaýtalanmajak tebigy aýratynlyklara, baý biologik köpdürlülige, ykdysady hem-de geosyýasy ähmiýete eýe bolan bu baýlyk kenarynda ýaşaýan halklary birleşdirip, olaryň arasynda söwda, ykdysady, medeni hem-de ynsanperwer gatnaşyklaryň ösmegine oňaýly şertleri döredip gelýär.
Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2002-nji ýylyň aprel aýynda Aşgabatda geçirilen birinji Hazar sammiti Hazarýaka döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygyň taryhynda möhüm sepgit boldy. Bu sammit syýasy dialogy ösdürmäge, özara ynanyşmagy pugtalandyrmaga, Hazar deňziniň hukuk derejesini kesgitlemäge hem-de deňiz gurşawyny goramak boýunça halkara hukuk binýadyny döretmäge ýol açdy. Gutlagda Hazar deňziniň hukuk derejesi hakynda Konwensiýanyň hem-de Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň kabul edilmegi Hazarýaka döwletleriň netijeli hyzmatdaşlygynyň aýdyň mysaly hökmünde görkezildi.
Türkmenistan Hazar deňziniň ekologik ýagdaýyny gowulandyrmak maksady bilen halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär. 2012-nji ýylda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen birinji Hazar ekologiýa forumy ýurdumyzyň bu ugurdaky başlangyçlarynyň hem-de tagallalarynyň beýanyna öwrüldi. Bu forum Hazaryň ekoulgamyny hem-de daşky gurşawyny goramak boýunça tejribe alyşmakda, ylmy barlaglary ösdürmekde, döwlet edaralarynyň halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygyny giňeltmekde ähmiýete eýe boldy.
Ýurdumyz Hazar sebitiniň ykdysady kuwwatyndan netijeli peýdalanmak, ulag-logistika, energetika, senagat hem-de söwda ugurlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça hem başlangyçlary öňe sürýär. Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2019-njy ýylyň 12-nji awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen birinji Hazar ykdysady forumy Hazarýaka döwletleriň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmekde täze mümkinçilikleri açdy: şol forumda ulag, energetika, maýa goýum, syýahatçylyk we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlygyň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy. 2022-nji ýylyň 29-njy iýunynda Aşgabatda altynjy Hazar sammiti geçirildi. Bu ýokary derejeli duşuşykda syýasy, ykdysady, ekologiýa hem-de ynsanperwer ulgamlarda mundan beýläkki hyzmatdaşlygyň ugurlary kesgitlenildi.
Gutlagda nygtalyşy ýaly, Türkmenistan Hazar deňziniň halkara ulag ulgamyndaky ähmiýetini yzygiderli ýokarlandyrýar. Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň döwrebap mümkinçilikleri Türkmenistanyň Ýewropa bilen Aziýanyň arasynda möhüm ulag-logistika merkezleriniň birine öwrülmegine ýardam berýär, sebit döwletleriniň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge hem-de halkara ulag ugurlaryny ösdürmäge goşant goşýar.
Gutlagda bellenilişi ýaly, howanyň üýtgemegi, suw serişdelerini goramak, deňiz gurşawynyň hapalanmagynyň öňüni almak ýaly ählumumy ekologik meseleler diňe aýry-aýry döwletleriň däl, eýsem tutuş halkara jemgyýetçiligiň tagallalarynyň birleşdirilmegini talap edýär. Hazar deňziniň täsin ekoulgamyny, biologik köpdürlüligini, seýrek duş gelýän ösümlik we haýwanat dünýäsini gorap saklamak Türkmenistanyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup, ýurdumyz bu babatda halkara guramalar hem-de Hazarýaka döwletler bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýär. Gutlagda Türkmenistanyň öňe sürýän Hazar ekologiýa başlangyjy deňziň ekoulgamyny goramakda, tagallalary birleşdirmekde hem-de geljek nesiller üçin bu tebigy baýlygy aýawly saklamakda möhüm ädim hökmünde bellenildi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, häzirki maslahat we Hazar deňziniň gününe bagyşlanan beýleki çäreler deňziň tebigy baýlyklaryny goramakda, ylmy taýdan öwrenmekde, amatly ekologik gurşawy üpjün etmekde hem-de Hazarýaka döwletleriň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary ösdürmekde ähmiýete eýedir. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow gatnaşyjylary Hazar deňziniň güni bilen ýene bir gezek gutlap, olara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny hem-de işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.
